‘We zitten allang niet meer achter de geraniums!’

Ouderen zijn van grote maatschappelijke waarde voor onze samenleving. “Onze ouderen zijn het cement in deze samenleving”, zei Liane den Haan bij de Algemene Politieke Beschouwingen. “Achter de geraniums zitten, dat doen we allang niet meer!”

De Tweede Kamer debatteert deze week over de Miljoenennota tijdens de Algemene Politieke Beschouwingen. Volgens Liane den Haan had de overheid kunnen anticiperen op de problemen op de woningmarkt, de krapte op de arbeidsmarkt, de zorgen om de AOW en de betaalbaarheid van de zorg. Dat is onvoldoende gebeurd. Liane den Haan zei: “Stop met pleisters plakken! Gezamenlijke inzet is nodig voor het ontwikkelen van een visie op generatiebeleid met als leidraad de demografie.”

Die visie op generatiebeleid en goede plannen voor ouderen ontbreken in de Miljoenennota, constateert Liane. Plannen die hard nodig zijn voor ouderenhuisvesting, de arbeidsmarkt, de zorg, de AOW en het pensioen. Omdat de ouderen van nu echt niet meer achter de geraniums zitten, bood Liane Kamervoorzitter Vera Bergkamp aan het eind van haar inbreng een kleurrijke geranium aan.

Een advocaatje met slagroom, achter de geraniums, bingo, biljarten, bloemetjesjurk, theekransjes, de VUT.

Zomaar een paar begrippen die mij doen denken aan mijn opa en oma. Die waren in mijn optiek met 55 jaar al oud. Ik herinner mij dat zij rond die leeftijd ook met elkaar bespraken naar welk bejaardenhuis ze zouden willen gaan op hun 65ste jaar, want dat was toch wel gezelliger dan thuis blijven wonen. En er zou zorg in de buurt zijn voor als dat nodig was.

Ik lust echt nog wel een advocaatje met slagroom, maar dan houdt de vergelijking met generatie van mijn opa en oma wel op. Ik werk, heb het druk, probeer met moeite mijn sociale leven gaande te houden, ga motorrijden met mijn zoon en moet er niet aan denken om over tien jaar achter de zogenaamde geraniums te gaan zitten.

Ook de generatie tussen mij en mijn grootouders in, zoals bijvoorbeeld mijn moeder van 77 jaar, is nog zeer vitaal en actief. En dat geldt ook voor het overgrote deel van onze ouderen. Het zijn onze mantelzorgers en vrijwilligers, onze mentoren, veel ouderen, zoals mijn moeder, werken nog, ze coachen jongeren, passen op, helpen bij verenigingen, verpleeghuizen, bibliotheken en zo kan ik nog wel even doorgaan.

We worden met elkaar steeds ouder. En we blijven ook langer gezond. En dat biedt onze samenleving veel kansen. De vergrijzing is geen ramp of bedreiging maar, eerlijk is eerlijk, het geeft politiek en maatschappelijk wel grote uitdagingen.

Ik ben een positief en optimistisch mens. Ik hou niet van problemen opperen zonder mee te willen denken om oplossingen te realiseren. Ik hou er niet van om met de vinger naar anderen te wijzen; de beste stuurlui staan immers altijd aan wal. En ik hou er ook niet van om zaken te problematiseren.

Dus laten we eens naar een aantal van die uitdagingen en kansen kijken die de vergrijzing met zich mee brengt.

Arbeidsmarkt

Er zijn grote uitdagingen op de arbeidsmarkt. In sommige sectoren is het tekort echt nijpend. Veel te vroeg vinden werkgevers werkzoekenden ‘te oud’. Met nog steeds het vooroordeel dat oudere werkzoekenden minder productief zouden zijn, vaker ziek en minder flexibel nemen werkgevers toch nog liever jongeren aan. Ook wordt er te weinig geïnvesteerd in een leven lang leren waardoor mensen in een zwaar beroep eerder uitvallen.

Ik zou willen zetten tegen de werkgevers van Nederland: Met 50 of 60 jaar bén je niet oud. Heb je veel kennis, werk en levenservaring. Dat is van grote waarde op de werkvloer. Jongeren kunnen van ouderen leren, het geeft rust op de werkvloer want er hoeft geen carrière meer nagejaagd te worden. Diversiteit op de werkvloer is van groot belang voor de productiviteit. Want gezamenlijke inzet op de werkvloer van jong en oud = goud!

Leeftijdsdiscriminatie

Maar leeftijdsdiscriminatie is echt heel hardnekkig. En daarmee gaat enorm veel arbeidspotentieel verloren. Een grote groep ouderen die we in het arbeidsproces moeten zien te houden en dat voor een groot deel ook zelf willen.

Er wordt geld uitgetrokken door het Kabinet om jongeren aan het werk te helpen. Is de minister-president het met mij eens dat we ook moeten inzetten op het weer aan het werk helpen van ouderen en dat we moeten inzetten op het tegengaan van leeftijdsdiscriminatie op de arbeidsmarkt?

Is de minister-president bereid om te kijken naar een actieplan om ouderen in sectoren waar krapte heerst langer aan het werk te houden? En wil hij daar alsnog geld voor beschikbaar stellen? In de ouderenzorg bijvoorbeeld zijn veel medewerkers ouder dan 50 jaar. Het zware werk is niet voor iedereen vol te houden. Maar de leeftijdsgroep tussen de 30 en 45 is minder vertegenwoordigd. Die werken óf parttime óf blijven thuis voor de kinderen omdat kinderopvang te duur is in verhouding met het salaris dat ze verdienen.

Daar liggen kansen voor werkgevers in de zorg. Denk ‘out of the box’! Ga de oudere werknemers omscholen naar kinderopvangmedewerkers, realiseer kinderopvang in de verpleeghuizen zodat de jongere doelgroep hun kinderen daar naar toe kunnen brengen en zorg voor activiteiten tussen de kinderen en de ouderen uit het verpleeghuis. Jongere zorgmedewerkers weer aan de slag, oudere zorgmedewerkers kunnen langer doorwerken en er is een mooie interactie tussen de kinderen en de verpleeghuisbewoners. Drie vliegen in één klap.

Zorg

Nog een uitdaging waarvan in de miljoenennota al werd aangegeven dat dit komt door de vergrijzing. De stijging van de zorgkosten. Met het langer leven is het logisch dat de zorgkosten stijgen. Maar onze zorg gaat over zoveel schijven, heeft perverse prikkels in de financiering en er wordt te weinig geïnvesteerd in preventie en leefstijl. Al jaren is er een roep vanuit belangenorganisaties om aan de voorkant te investeren, laten we daar dan ook vorm en uitvoering aan geven door nog eens goed naar het preventie-akkoord te kijken. Dat mag en kan veel ambitieuzer. Daar liggen kansen.

En laten we ophouden door alleen maar te zeggen dat de zorgkosten stijgen door de ouderen. Ik wil nog wel eens zien wat alle vrijwilligers en mantelzorgers, die ook vaak tot de oudere doelgroep behoren, ons besparen aan reguliere zorg. Laten we hen ook nog beter ondersteunen, door bijvoorbeeld in te zetten op structurele logeerzorg. Zo voorkomen we uitval en nog verdere stijging van de zorgkosten. De pilot rondom structurele logeerzorg was immers zeer succesvol.

Bouwen en woningmarkt

En dan één van de belangrijkste uitdagingen in het kader van de demografie. De woningmarkt die helemaal op slot zit en waar het kabinet nu ook geld voor vrij wil maken. Al 16 jaar een onderwerp dat mij zeer na aan het hart ligt maar pas het laatste jaar aandacht voor is gekomen. Daar liggen zoveel kansen.

Gemeenten en woningcorporaties zouden veel meer moeten bouwen voor senioren, want als die kunnen verhuizen naar een passende woning, komt er doorstroming op de woningmarkt op gang. Want als ouderen verhuizen, komen hun woningen vrij voor starters en jonge gezinnen. Daarmee is bouwen voor oud, een deel van de oplossing voor jong.

De corporaties zouden erg geholpen zijn met een verdere verlaging of zelfs het afschaffen van de verhuurderheffing.

Is de minister-president, net als mevrouw Hermans, bereid te overwegen om een verdere verlaging of zelfs afschaffing te bekijken en dan dat vrijgekomen geld te oormerken voor ouderenhuisvesting? Want 100 miljoen waarvan 20 miljoen voor geclusterde woonvormen is echt veel en veel te weinig.

Ik weet zeker dat als ik het hier individueel aan eenieder vraag dat dan de meesten van mening zijn dat het belangrijk is om aandacht te hebben voor goed ouder worden in Nederland. Dat het belangrijk is om te anticiperen op demografische ontwikkelingen. Dat het belangrijk is om het maatschappelijk kapitaal dat ouderen vertegenwoordigen te verzilveren.

Koopkracht

Maar waarom wordt er dan elk jaar weer in de plannen van het Kabinet zo weinig aandacht gegeven aan ouderen in ons land, waarom zijn gepensioneerden al zo’n 15 jaar kind van de rekening als het gaat om de koopkracht? Ook dit jaar gaan gepensioneerden er weer niet op vooruit. Per saldo, met het duurder worden van de boodschappen, de energie en gasrekening, de zorgpremie, gaan velen er weer op achteruit.

Ouderenbeleid heeft eigenlijk niet eens in de eerste plaats met leeftijd te maken. Er is een grote diversiteit in de doelgroep ouderen en die neemt alleen maar verder toe. We moeten het hebben over generatiebeleid gebaseerd op de demografische ontwikkelingen voor de komende decennia. Ik noemde het al: in de Miljoenennota lezen we dat de demografische ontwikkeling, namelijk dat we met elkaar steeds ouder worden, de zorgkosten enorm onder druk zet. Dat klopt. We lezen ook dat het beter huisvesten van sommige doelgroepen, waaronder ouderen, structureel beter moet. Ook dat klopt. Het verbaast mij dan ook telkens weer dat hier geen consistente visie op wordt ontwikkeld. Een visie met de demografie als leidraad.

Als het gaat om generatiebeleid dan zijn er 16 jaar geleden door toenmalige collega-Kamerleden al aanbevelingen gedaan waarvan de meeste nu nog steeds actueel zijn. Ik noem er een paar en weet zeker dat u schrikt als u ze hoort.

– Stop energie in het geschikter maken van woningen voor alle leeftijden zoals nieuwe vormen van levensloopbestendige woningen.

– Het kabinet moet meer investeren in preventie.

– Waarborg voldoende beschikbaarheid van verpleeghuiszorg

– Ontwikkel voor dementiepatiënten nieuwe en kleinschalige woonvormen en realiseer een jaarlijkse toename van 1300 verpleeghuisplaatsen voor dementiepatiënten.

– Maak mantelzorg aantrekkelijker en zorg dat zwaarbelaste mantelzorgers worden ontlast.

– Een leven lang leren moet mogelijk zijn voor iedereen. Vooral scholing vanaf 40 jaar moet met behulp van fiscale maatregelen worden verbeterd.

Dit was 16 jaar en nog steeds allemaal actueel.

Als je dit zo hoort, dan vraag je je af wat er de afgelopen jaren op een hoop beleidsterreinen gebeurd is. Laten we niet nog langer wachten en vanaf nu echt aan de slag gaan met generatiebeleid. Het integraal aanpakken van de vraagstukken op het gebied van generatiebeleid is overigens ook vaak de sleutel voor oplossingen voor jongere generaties. Ook jongeren hebben recht op een goede aanpak opdat de rekening niet bij hen komt te liggen.

Ik wil graag van de minister-president weten of hij, net als mevrouw Hermans, bereid is om de volgende aanbeveling uit 2005 in ieder geval nu op te pakken: stel éénmaal in de vier jaar een integrale ouderenvisie op met een jaarlijks terugkerende voortgangsrapportage. Met de demografie als leidraad.

Ouderen zijn van grote maatschappelijke waarde voor onze samenleving. Met of zonder beperking, zij hebben kennis, werk- en levenservaring, dus zet dat ook in. Onze ouderen zijn het cement in deze samenleving. Wees er trots op! Want achter de geraniums zitten, dat doen we allang niet meer!

Wilt u op de hoogte blijven? Meld u aan voor onze nieuwsbrief!

    Share on facebook
    Share on whatsapp
    Share on linkedin
    Share on email
    Share on twitter

    Onze website maakt gebruik van analytische cookies om uw ervaring te verbeteren. Lees voor meer informatie ons privacybeleid.