Verharding moet stoppen: agressie tegen journalisten is onacceptabel

Geweld tegen journalisten is onacceptabel, vindt Liane den Haan. Harder optreden en zwaarder straffen is een deel van de oplossing, maar ook journalisten zelf – en Tweede Kamerleden – hebben een taak in het stoppen van de toenemende verharding.

De samenleving verhardt steeds meer en ook mensen die werken in de journalistiek merken dat. Ruim vier van de vijf journalisten in Nederland heeft het afgelopen jaar te maken gehad met geweld of agressiviteit tijdens hun werk. Tijdens een debat in de Tweede Kamer over agressie tegen journalisten zei Liane den Haan erg te schrikken van de mate en de omvang van het probleem.

Harder optreden, zwaarder straffen

“Dit is onacceptabel en ik sta volledig achter de maatregelen om journalisten te beschermen”, zei Liane. Ze noemde onder meer harder optreden door de politie en zwaardere straffen voor de daders. “De pers moet kritisch, onafhankelijk en veilig zijn werk kunnen blijven doen”, aldus Liane den Haan.

Glijdende schaal

Liane betoogde tijdens het debat dat er nog méér kan gebeuren om de verharding van de maatschappij en in en tegen de media een halt toe te roepen. “Ieder moet verantwoordelijkheid nemen in het tonen van tolerantie en respect voor elkaar”, zei ze. “Ook wij als volksvertegenwoordigers in de Tweede Kamer. Wij zitten op een glijdende schaal qua omgangsvormen en taalgebruik: bij debatten vliegen de beledigingen en beschuldigingen je soms om de oren. En collega-Kamerleden die journalisten ‘tuig’ noemen of voor ‘homo’ uitschelden, dat kan echt niet.”

Goede voorbeeld

De leden van de Tweede Kamer hebben volgens Liane de oplossing voor een deel zelf in de hand: door het goede voorbeeld te geven en elkaar aan te spreken op niet te tolereren gedrag. Ze sprak ook de journalisten zelf aan: zij moeten in de spiegel kijken en zich bewust zijn van hun manier van werken. Ze kwam met enkele voorbeelden die ze in voorbereidende gesprekken met journalisten had gehoord: door de snelheid wordt niet altijd gedegen werk geleverd, er moet snel gescoord worden, de oneliners en persoonlijke aanvallen zijn interessanter nieuws dan de inhoud. “Geweld tegen journalisten is uit den boze, maar ook journalisten zelf moeten kijken naar hoe zij soms te werk gaan”, aldus Liane.

Ruim vier van de vijf journalisten in Nederland heeft het afgelopen jaar te maken gehad met geweld of agressie tijdens hun werk. Journalisten worden fysiek en verbaal bedreigd, maar ook de dreigementen online nemen flink toe. Eén op de drie verslaggevers geeft aan maandelijks last te hebben van verbaal of fysiek geweld.

Ik schrik daarvan. De samenleving verhardt en het lijkt steeds erger te worden. Ik moet zeggen dat ik me helemaal kan voorstellen dat één op de zeven journalisten overweegt om te stoppen met de journalistiek.

Ook wij als volksvertegenwoordigers krijgen elke dag in onze mailboxen en op social media haatmails en scheldkanonnades. Laat staan dat je op straat bang moet zijn om in elkaar te worden geslagen of aan te worden gereden of, zoals in het geval van Peter R. de Vries, zelfs te worden vermoord.

Wat mij betreft is dit onacceptabel en ik sta dan ook volledig achter de maatregelen om journalisten te beschermen. Of zoals een journalist van het AD tegen mij zei: ‘Ik juich dit toe. Het is méér nodig dan ooit’.

Een hardere aanpak én het zwaarder straffen van geweld tegen journalisten is een goede zaak. Want de pers moet kritisch, onafhankelijk en veilig zijn werk kunnen blijven doen. Politie moet hier stevig tegen optreden en daders moeten inderdaad zwaardere straffen krijgen.

En wat volgens mij ook belangrijk is, is dat er duidelijk wordt gecommuniceerd dat een dader is gepakt en wat voor straf hij of zij heeft gekregen. Dat moet zorgen voor een voorbeeldfunctie met een afschrikkende werking.

Maar ik denk dat er meer moet gebeuren. Eenieder moet verantwoordelijkheid nemen in het tonen van tolerantie en respect voor elkaar.

Ik vind dat wij als volksvertegenwoordigers hier – in de Tweede Kamer – ook een rol hebben. Het politieke debat polariseert meer en meer. Ook hier in dit huis zitten wij op een glijdende schaal qua omgangsvormen en taalgebruik. In de plenaire zaal vliegen de beledigingen en beschuldigingen je soms ook om de oren.

En collega-Kamerleden die journalisten tuig noemen of voor homo uitschelden. Dat kan echt niet.

Wij hebben als volksvertegenwoordigers een voorbeeldrol. Als wij al geen respect tonen tegenover elkaar, tegenover journalisten of andere mensen hoe kunnen we dit dan verwachten van anderen?

Door deze toenemende agressie staat de persvrijheid onder druk. Onverteerbaar. Geweld tegen journalisten is uit den boze. Maar ook journalisten zelf moeten kijken naar hoe zij soms te werk gaan.

Ik sprak voor dit debat met een aantal parlementaire journalisten die hier elke dag aan het werk zijn. Eén van hen zei dat de macht van de journalistiek heel groot is en steeds groter wordt. Dat er flinke werkdruk is en door de snelheid niet altijd gedegen werk wordt geleverd.

Een ander zei: Er moet snel gescoord worden. De oneliners en de persoonlijke aanvallen op elkaar in de politiek zijn interessanter nieuws dan de inhoud.

Eén journalist vertelde zelf regelmatig op de rem te trappen om sensatienieuws te voorkomen. Daar zouden we een voorbeeld aan kunnen nemen.

We hebben een deel van de oplossing zelf in de hand: door zelf het goede voorbeeld te geven en elkaar aan te spreken op niet te tolereren gedrag.

Dan heb ik nog twee vragen aan de minister:

Hoe gaat u ervoor zorgen dat het Meldpunt voor journalisten nog beter bekend wordt en dat journalisten die bedreigd zijn ook echt aangifte doen?

Daarnaast kan ik mij voorstellen dat de wijze waarop er wordt omgegaan met onze vrijheid van meningsuiting, de verharding in de samenleving en de toenemende agressie tegen journalisten dat het belangrijk is om daar aandacht aan te besteden op de scholen voor journalistiek. Gebeurt dat al? En zo ja, hoe? En zo nee, hoe denkt de minister over weerbaarheidslessen en het aanleren van vaardigheden om met dit aspect van het vak om te gaan als onderdeel van het curriculum?

Wilt u op de hoogte blijven? Meld u aan voor onze nieuwsbrief!

    Share on facebook
    Share on whatsapp
    Share on linkedin
    Share on email
    Share on twitter

    Onze website maakt gebruik van analytische cookies om uw ervaring te verbeteren. Lees voor meer informatie ons privacybeleid.